วิสาขปุณณมีบูชา หรือที่ชาวพุทธศาสนิกชนทั่วโลกรู้จักนั่นก็คือ วันวิสาขบูชา เป็นเรื่องราวของวันที่รวมเหตุการณ์สำคัญที่สุดในชีวิตของพระพุทธเจ้าไว้ในวันเดียวรวมทั้งเป็นวันแห่งสันติภาพ และคุณค่าทางจิตใจที่ผู้คนทั่วโลกให้การยอมรับสุดท้ายนี้ไม่ว่าเราจะเข้าวัด ทำบุญ หรือเพียงใช้เวลาอยู่กับตัวเองอย่างสงบสิ่งสำคัญที่สุดของวันวิสาขบูชา อาจไม่ใช่เพียงพิธีกรรมแต่คือการนำคำสอนที่ดี ไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อพูดถึงวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา หนึ่งในวันที่ชาวพุทธทั่วโลกให้ความสำคัญมากที่สุด ก็คือ “วันวิสาขบูชา” วันที่เต็มไปด้วยความหมาย ทั้งในด้านศาสนา ประวัติศาสตร์ และหลักคำสอนในการดำเนินชีวิตหลายคนอาจรู้ว่า วันวิสาขบูชาเป็นวันที่ชาวพุทธไปทำบุญ เวียนเทียน หรือเข้าวัดฟังธรรม แต่แท้จริงแล้ว วันวิสาขบูชามีที่มาอย่างไร และเหตุใดจึงได้รับการยอมรับในระดับโลก จะย้อนกลับไปทำความรู้จักกับ “วันวิสาขบูชา” ตั้งแต่จุดเริ่มต้น จนกลายมาเป็นวันสำคัญสากลของโลก คำว่า “วิสาขบูชา” มาจากคำว่า “วิสาขปุรณมีบูชา” หมายถึง การบูชาในวันเพ็ญเดือนวิสาขะ หรือวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6
วันสำคัญวันนี้ มีความพิเศษตรงที่ เป็นวันที่เกิดเหตุการณ์สำคัญที่สุด 3 เหตุการณ์ในชีวิตของพระพุทธเจ้า ตรงกันในวันเดียวกัน แม้จะเกิดต่างปีกัน ได้แก่ เหตุการณ์แรก คือ “การประสูติ” ของเจ้าชายสิทธัตถะ พระองค์ประสูติ ณ สวนลุมพินี ซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศเนปาล พระราชโอรสแห่งกรุงกบิลพัสดุ ผู้ซึ่งต่อมาจะกลายเป็นศาสดาของพระพุทธศาสนา
เหตุการณ์ที่สอง คือ “การตรัสรู้” หลังจากเจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกผนวช และแสวงหาความจริงของชีวิตเป็นเวลานานถึง 6 ปี ในที่สุด พระองค์ได้ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ที่พุทธคยา ประเทศอินเดีย
และเหตุการณ์สุดท้าย คือ “การปรินิพพาน” เมื่อพระพุทธเจ้าทรงเผยแผ่คำสอนแก่ผู้คนเป็นเวลายาวนานถึง 45 ปี พระองค์เสด็จดับขันธปรินิพพาน ณ เมืองกุสินารา สิริพระชนมายุ 80 พรรษา
ทั้ง 3 เหตุการณ์นี้ เกิดขึ้นตรงกับวันเพ็ญเดือน 6 เหมือนกันทั้งหมด จึงทำให้วันวิสาขบูชาเป็นวันที่สำคัญอย่างยิ่งสำหรับชาวพุทธทั่วโลก
ในประเทศไทย วันวิสาขบูชามีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยโดยได้รับอิทธิพลมาจากประเทศศรีลังกาในปัจจุบันในอดีต ชาวพุทธจะร่วมกันประกอบพิธีทางศาสนา เช่น การทำบุญ ฟังธรรม และเวียนเทียน ซึ่งประเพณีเหล่านี้ยังคงสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
กิจกรรมสำคัญที่เรามักเห็นในวันวิสาขบูชา คือ “การเวียนเทียน”โดยประชาชนจะถือดอกไม้ ธูป และเทียน เดินเวียนรอบพระอุโบสถ 3 รอบ เพื่อระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ นอกจากนี้ หลายคนยังถือโอกาสทำความดี รักษาศีล งดเว้นอบายมุข และใช้เวลาอยู่กับตนเองอย่างสงบ วันวิสาขบูชาไม่ได้สำคัญเฉพาะในประเทศไทยเท่านั้น แต่ยังได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติอีกด้วย
ในปี พ.ศ. 2542 หรือสหประชาชาติ ได้ประกาศรับรองให้วันวิสาขบูชา เป็นวันสำคัญสากลของโลกเหตุผลสำคัญ เพราะคำสอนของพระพุทธเจ้า เน้นเรื่องสันติภาพ ความเมตตา การไม่เบียดเบียน และการอยู่ร่วมกันอย่างสงบซึ่งถือเป็นหลักสากลที่ทุกคนสามารถนำไปใช้ได้ ไม่ว่าจะนับถือศาสนาใดก็ตาม
การรับรองครั้งนั้น ถือเป็นความภาคภูมิใจของชาวพุทธทั่วโลก และทำให้วันวิสาขบูชา กลายเป็นวันที่นานาชาติหันมาให้ความสำคัญกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามากยิ่งขึ้น
แม้เวลาจะผ่านมานานกว่า 2,500 ปี แต่คำสอนของพระพุทธเจ้ายังคงใช้ได้เสมอในทุกยุคทุกสมัยในโลกที่เต็มไปด้วยความเร่งรีบ ความขัดแย้ง และความเครียด หลักธรรมอย่าง “สติ” “ความเมตตา” และ “การไม่เบียดเบียน”อาจเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยให้ผู้คนกลับมาเข้าใจตนเอง และอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างสงบมากขึ้น วันวิสาขบูชา จึงไม่ใช่เพียงวันหยุดทางศาสนา
แต่เป็นวันที่เตือนใจให้เรากลับมาทบทวนการใช้ชีวิต ทำความดี ลดความโกรธ ความโลภ และใช้ปัญญาในการดำเนินชีวิตของพุทธศาสนิกชนสืบไป
